Απώλειες

Η ΕΠΕΑΣ και το ΑΚΜΑ αποχαιρέτησαν την τελευταία περίοδο, τρία ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας και εξέχουσες προσωπικότητες της ακαδημαϊκής και δημόσιας ζωής: την Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, νομικό, πρώην Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και ακαδημαϊκό, τον Γιώργο Δαϊκo, ομότιμο καθηγητή Παθολογίας–Λοιμωξιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και την Καλλιόπη Σπινέλη, ομότιμη καθηγήτρια Εγκληματολογίας της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η συμβολή τους συνδέεται άμεσα με το ίδιο το ξεκίνημα της ΕΠΕΑΣ το 1963 και με την προσπάθεια συγκρότησης ενός χώρου επιστημονικής έρευνας και ευθύνης για τον Άνθρωπο. Η παρουσία τους υπήρξε καθοριστική όχι μόνο για την ανάπτυξη των επιστημών του ανθρώπου, αλλά και για τη διαμόρφωση ενός ήθους που συνέδεε τη γνώση με τη δημόσια ευθύνη και τη προσφορά στην κοινότητα. Στην «Τεχνική Έκθεση ΑΛΦΑ» ο Γιώργος Βασιλείου περιγράφει την αφετηρία αυτής της
προσπάθειας ως εξής: «Τότε υπήρχε στο νου μου μόνο σαν το όραμα ενός κέντρου επιστημονικού για τον άνθρωπο και σαν ένα σχέδιο από κοινωνικοεκπαιδευτικές δραστηριότητες που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μόνο ύστερα από πολλά χρόνια προετοιμασίας. Χρειάστηκε ν’ ακολουθήσουμε τα ίχνη του Κολόμβου, να πάμε στην Αμερική, για να προετοιμαστούμε εκεί επιστημονικά επί 6½ χρόνια, για να αισθανθούμε έτοιμοι να επιστρέψουμε στην Αθήνα και ν’ αρχίσουμε την προετοιμασία της ίδρυσης μιας ανεξάρτητης, επιστημονικής, συνεργατικής προσπάθειας, της προσπάθειας που πήρε τελικά τη μορφή του Α.Κ.Μ.Α.»

Η επιλογή αυτή αποτυπώνεται καθαρά και στο Καταστατικό της ΕΠΕΑΣ: «Σκοπός της Εταιρείας είναι η εις την Ελλάδα προαγωγή της περί την Προσωπικότητα και τας σχέσεις του Ανθρώπου επιστημονικής ερεύνης και η υποβοήθησις της πρακτικής εφαρμογής των συμπερασμάτων της εν γένει συγχρόνου επιστημονικής ερεύνης επί των θεμάτων τούτων. Ο εν λόγω επιστημονικός σκοπός του Σωματείου τυγχάνει εν ταυτώ κοινωφελής δια της εξασφαλίσεως της εξειδικεύσεως των αναγκαιούντων δια το παρόν και μελλοντικόν επιστημονικόν έργον της Εταιρείας ειδικών επιστημόνων και της συγκεντρώσεως των αναγκαίων επιστημονικών συμπερασμάτων προς ανάπτυξιν της ερεύνης και της εν γένει επιστημονικής εργασίας εις τας επιστήμας του ανθρώπου και της προσφοράς των σχετικών υπηρεσιών εις ευρύτερα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας.»

Τα παραπάνω αποτυπώνουν μια συνειδητή επιλογή του Γιώργου και της Βάσως Βασιλείου: τη δημιουργία όχι απλώς ενός οργανισμού, αλλά ενός χώρου έρευνας, μάθησης και κοινωνικής παρέμβασης γύρω από τις επιστήμες του ανθρώπου. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται εξαρχής και η επιλογή των προσώπων που στελέχωσαν το εγχείρημα του ΑΚΜΑ (αρχικά ως Αθηναϊκό Ινστιτούτο του Ανθρώπου). Δεν πρόκειται μόνο για ένα θεσμικό σχήμα, αλλά για μια κοινότητα που συγκροτείται στη βάση της ευθύνης απέναντι στη γνώση, την κοινωνία, την κοινότητα και τον Άνθρωπο. Από αυτή την αφετηρία παραμένει ανοιχτό ένα βασικό ερώτημα: αρκεί απλά ο σχεδιασμός οργανισμών και θεσμών ή απαιτείται και μια διαρκής, ενεργή αναζήτηση του Ανθρώπου για τον Άνθρωπο; Το λυχνάρι του Διογένη, που συνοδεύει το ΑΚΜΑ ως λογότυπο από την ίδρυσή του, υπενθυμίζει εύγλωττα αυτή την αναζήτηση.