Συναντήσεις | Διάλογοι και Δράσεις
Απρίλιος 2023 * Vol.1 – Issue 1
The effects of intensive mothering on maternal wellbeing: insights for family therapy
Ελεάνα Αρμάο, Λήδα Αναγνωστάκη
Tο Ταξίδι της «Εντατικής Μητρότητας» στη Λυόν
«Οι Επιδράσεις της Εντατικής Μητρότητας στη Μητρική Ευημερία: Προοπτικές για την Οικογενειακή Θεραπεία» ήταν ο τίτλος της παρουσίασής μου στο συνέδριο της EFTA στη Λυόν. Η παρουσίαση βασίστηκε στη διδακτορική μου διατριβή (2023), η οποία είχε μια φεμινιστική σκοπιά και επανανοηματοδοτήθηκε μέσα από το συστημικό–οικογενειακό πρίσμα κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ημερών συμμετοχής μου στο συνέδριο. Η ομιλία αφορούσε την «εντατική μητρότητα» — μια σύγχρονη και έμφυλη ιδεολογία γονεϊκότητας που τοποθετεί τη μητέρα στο κέντρο κάθε πτυχής της φροντίδας των παιδιών. Η έρευνα εξέταζε, σε δείγμα 648 μητέρων, τον βαθμό που οι επιμέρους πεποιθήσεις της ιδεολογίας συνδέονται με τη μητρική ψυχική υγεία. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι οι ουσιοκρατικές αντιλήψεις, δηλαδή η πεποίθηση πως οι μητέρες είναι εκ φύσεως καλύτερες και αναντικατάστατες φροντίστριες για το παιδί, συνδέονται με αυξημένο γονεϊκό στρες και μειωμένη ποιότητα ζωής. Αντίθετα, η πεποίθηση ότι η γονεϊκότητα προσφέρει πληρότητα στη ζωή μιας γυναίκας συνδέθηκε με μειωμένο στρες και καλύτερη ποιότητα ζωής.
Η παρουσίασή μου πραγματοποιήθηκε την τελευταία ημέρα του συνεδρίου, και έτσι είχε την ευκαιρία να αναδιαμορφωθεί μέσα μου καθ’ όλη τη διάρκειά του. Καθώς παρακολουθούσα τις ομιλίες συναδέλφων από πολλά μέρη του κόσμου, συνειδητοποιούσα πόσο δυναμικά συναντιούνται οι φεμινιστικές και οι συστημικές οπτικές στο πλαίσιο της μητρικής ψυχικής υγείας.
Μέσα από τις παρουσιάσεις άρχισα να βλέπω πιο καθαρά ότι η ιδέα της μητέρας ως της πιο σημαντικής φροντίστριας δεν περιορίζει μόνο την ισότιμη συμμετοχή των πατέρων, αλλά και τη συμμετοχή των μελών της εκτεταμένης οικογένειας και της κοινότητας. Έτσι, οι μητέρες συχνά απομονώνονται στη φροντίδα των παιδιών τους, ενώ τα πιθανά δίκτυα υποστήριξης αποδυναμώνονται, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα ζωής τόσο των ίδιων όσο και όλων των σχετιζόμενων μελών.
Μία έννοια που γνώρισα στο συνέδριο και βρήκα να συνδέεται άμεσα με την έρευνά μου ήταν αυτή του well-living (εὖ ζῆν), σε αντιδιαστολή με το well-being (ευημερία). Το well-living προτείνει μια αντίληψη της ποιότητας ζωής που γεφυρώνει την ατομική και τη συλλογική ευημερία, μέσα από τη δυνατότητα των ανθρώπων να φροντίζουν ο ένας τον άλλον, να συνεργάζονται και να προάγουν το καλό του περιβάλλοντός τους. Αυτή η οπτική έδωσε νέο νόημα στα ευρήματά μου και ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι η αμφισβήτηση των στερεοτυπικών και ουσιοκρατικών αναπαραστάσεων για τη μητρότητα δεν αφορά μόνο τη φεμινιστική υποστήριξη της μητρικής ευημερίας, αλλά και μια συστημική προώθηση του εὖ ζῆν της οικογένειας και των δικτύων μέσα στα οποία συνυπάρχει.
